بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ

شروع تحقيق: 26 فرودين 1388- ربيع الاول 1430

آخرين بررسی: 26/5/93

جمع ساعات تحقيق: 49 + 1

موضوع: توصيه های قبل از سفر زائران مکه مکرّمه و مدينه منوّره در ايران (عمره و حج)

بايدها و نبايدها، آماده سازی  

ويژه روحانيون کاروان ها و زائرين بيت الله الحرام

آشنايی با مناسک و احکام از اهم مقدمات سفر به سرزمين وحی  

گزيده مطالب:

«وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ» ؛ اعمال حج و عمره را براى خدا كامل به جاى آوريد.

اعمال هفتگانه عمره:

1- احرام 2- طواف 3- نماز طواف 4- سعى بين صفا و مروه 5- تقصير 6-  طواف نساء 7- نماز طواف نساء.

* لباس آقايان دوخته نباشد و لباس خانم ها از پارچه نازک و ظريف تهيه نشود (چون هنگام تعريق لباس های زير و موها مشخص می شود و به بدن می چسبد).

*گيپول دوزی و گلدوزی لباس احرام بانوان جايز نيست. 

* توجه: لباس احرام نبايد در مجاورت چيزهای معطر قرار داده شوند.

زائر قبل از سفر حج يا عمره بر اساس فتوای مرجع تقليد خود احکام زير را مطالعه نموده و با آگاهی بيشتر به اين سفر معنوی ادامه دهد:

{احکام تقليد، احکام نيّت، احکام تيمم، احکام غسل، احکام سجده، احکام نماز گذار و مواضع تخيير، احکام لقطه حَرم، احکام بانوان (استحاضه و حيض)، احکام عمره مفرده، احکام عمره و حجّ تمتّع (برای حج)}.

فقط با مال حلال فريضه حج را ادا کنيد و به زيارت خانه خدا مشرف شويد. يکی از وظايف مهم پاک کردن مال نسبت به حقوق خالق(زکات، زکات فطرة و خمس) و مخلوق(ذوالحقوق و حق الناس) برای زائر خانه معبود است.

بيماران خاص لازم است دارو به مقدار کافی برداشته و مدير محترم کاروان را از بيماری خود آگاه نمايد. دارو اسباب طبيعی است و بايد استفاده کرد گر چه در آن مکان مقدس باشد.

*کمک کردن به هم سفری ها و رعايت افراد ناتوان و ضعيف*

از توزيع مواد خوراکی نظير شکلات و دست کشيدن بر ديوارهای بقيع و قبر پيامبر|، بوسيدن، دخيل بستن، عريضه نويسی، برداشتن خاک، سنگ، گندم و... خودداری شود.

-دوربين ها و مأمورين امر به معروف سخت مراقب اند، مواظب رفتار و گفتار خود باشيد، شما نماينده مردم بزرگ و فهيم ايران اسلامی هستيد. هنگام نماز در محيط بازار نباشيد، شرکت در نماز جماعت و محروم نشدن از فيض حضور آن در مسجدالحرام و مسجدالنبی| علی الخصوص هنگام نماز عصر و عشاء توفيق بزرگی است که قابل جبران نيست.

-آهسته خواندن قرآن، نماز، دعا و مناجات و علی الخصوص صلوات و سعی در ختم قرآن در طول سفر.

- خريد قرآن و اهدا آن به مسجدالحرام و مسجدالنبی|، اگر مبلغ نذر و اهدا زياد است با بعثه مقام معظم رهبری جهت صرف هزينه در امور لازم حرمين شريفين هماهنگی صورت گيرد.

توصيه به خانم ها: اضطراب و استرس عامل لکه بينی خانم ها می باشد، لازم است توکّل بر خدا و راضی به تقدير الهی بود(بايد ديد شما را چگونه مهمان کرده اند). قرص و دارو و آمپول و... برای تغيير حالت خون بينی خانم ها جايز نيست، بلکه بايد تکليف عادی و طبيعی را انجام داد.

توجه:

تمام توصيه ها قابل تأمل است، لذا به گزيده اکتفا نشود.

آموزش مجازی زائر حجّ، عمره و عتبات: http://zaer. Hajj.ir

سامانه پيام کوتاه زائر: 3000828881


فهرست

مقدمه. 4

سوره مبارکه بقره آيه شريفه 196: حج و عُمره دقيق و کامل انجام شود. 5

قابل توجه روحانيون محترم کاروان و زائرين عزيز:5

آشنايی با اعمال هفتگانه عُمره. 5

نکته های قبل از سفر. 6

مشخص کردن مرجع تقليد. 6

مال حلال و پاک کردن آن.. 6

حج و عمره با مال حرام مقبول نيست؛ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ حَجّاً وَ لَا عُمْرَةً مِنْ مَالٍ حَرَامٍ. 7

اخلاق نيکو در سفر روحانی عرفانی حجّ.. 7

خدا حافظی و طلب حلاليت... 8

وصيت، استغفار، وسايل شخصی و...8

احکامی که لازم است مطالعه شود. 9

نکته های بهداشتی سفر.. 9

مطالب لازم الذکر. 10

تبرک به قبور مطهر.. 10

توصيه هنگام برگزاری نماز جماعت، ادب و احترام آن.. 11

فتوای مراجع و حضرت امام&... 12

روش تصحيح قرائت... 13

اوقات ممنوع خواندن نماز به نظر جميع مذاهب... 14

توصيه های قرآنی.. 14

احترام و ادب نسبت به مسجدالحرام و مسجدالنبی|15

نذر و اهدا برای مسجدالحرام و مسجدالنبی|15

مسائل فقهی مورد اختلاف و قابل توجه با اهل سنت... 15

سجده بر مُهر.. 15

اختلاف در اذان و اقامه. 16

اذان در شب و خواندن نمازها16

تلفظ بسم الله.. 17

چند آيه به جای سوره در نماز.. 17

خواندن آيه سجده در نماز.. 17

تکتف... 17

آمين گفتن بعد از قرائت حمد امام جماعت... 17

نجاست استفراغ.. 18

رو و پشت به قبله هنگام تخلی.. 18

خوابيدن در مسجد. 18

زيارت قبور برای زنان.. 18

تعداد تکبير نماز ميت... 18

حرمت مس عورتين و ابطال وضوء. 19

عدم نقض وضوء با خواب... 19

بوسيدن ارکان کعبه. 19

اضطباع.. 19

قطع تلبيه در عمره:19

انکار طواف نساء. 19

اقل حيض يک روز و کمتر.. 19

نکاتی پيرامون خانم ها20

اضطراب و استرس عامل لکه بينی خانم ها20

نذر احرام خانم ها از ايران و تذکر لازم. 20

نکته های تجاری سفر. 21

جدول دهگانه برای انجام حجّ.. 21

اعمال حج عبارت است از:22

حج سه نوع است:22

نکات برای زائرين مدينه دوّم. 23

مقدمه

ااا

سوره مبارکه بقره آيه شريفه 196: حج و عُمره دقيق و کامل انجام شود

قرآن کريم در اين کريمه دقت در انجام دقيق اعمال حج و عمره را متذکر می شود و در پايان ضمن امر به تقوای الهی سهل انگاری در اطاعت اوامر الهى و ترك نواهى در ادامه می فرمايد بدانيد كه عذاب خداوند نسبت به كسانى كه او را مخالفت كنند و مرتكب معصيت او شوند سخت است، می فرمايد:

وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ : يعنى اعمال حج و عمره را براى خدا كامل به جاى آوريد، در پايان می فرمايد:...وَ اتَّقُوا اللَّهَ وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقابِ؛ در اطاعت اوامر الهى و ترك نواهى آن بكوشيد و بدانيد كه خداوند عذاب او سخت است نسبت به كسانى كه او را مخالفت كنند و مرتكب معصيت او شوند.

بر حاجى و عمره گزار واجب است كه به محض شروع حج و عمره- اعم از واجب يا مستحب- آنها را به پايان برسانند، حتى اگر كسى حج يا عمره خود را باطل كند، باز اتمام آنها واجب است؛ چرا كه خداوند مى‌فرمايد: «وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلّٰهِ».

نظر همه علما از زمان شيخ طوسى& در اين باره اين است که مى‌گويند: كسى كه حجش را فاسد كرده، واجب است آن را تمام كند و همه اعمال آن را به جا آورد.

قابل توجه روحانيون محترم کاروان و زائرين عزيز:

اجرای برنامه آموزشی احکام و مناسک عمره مفرده و تمتع طبق جدول زمان بندی شده در ايران و حجاز انجام می گردد.

لازم زائرين عزيز در اولين جلسه جهت تکميل و تحويل فرم مشخصات فردی راهنمايی شوند.

آشنايی با اعمال هفتگانه عُمره

آشنايی با سر فصل های عمره، در اين قسمت فقط گزيده مطالب بيان شود.

اعمال هفتگانه عمره:

1- احرام 2- طواف 3- نماز طواف 4- سعى بين صفا و مروه 5- تقصير 6-  طواف نساء 7- نماز طواف نساء.

برای اطلاع بيشتر به فايل احکام و معارف حج و عمره مراجعه شود.

نکته های قبل از سفر

نکات قابل توجه در سفر روحانی عرفانی خانه خدا و مدينة النبی بسيار زياد است که بخشی از آن را بايد قبل از سفر متذکر و رعايت نمود، اهم موارد به شرح زير بيان می شود.

مشخص کردن مرجع تقليد

مشخص کردن مرجع تقليد، کسانی که مرجع تقليد برای خود مشخص نکرده اند به روحانی کاروان مراجعه نمايند.

ياد آوری:

-تمام زائرين واجد شرايط جهت محاسبه خمس و پرداخت آن به دفتر مرجع تقليد خود مراجعه کنند و قبل از سفر تصفيه حساب نمايند و فيش يا رسيد خمس ملاحظه شود.

مال حلال و پاک کردن آن

فقط با مال حلال فريضه حج را ادا کنيد و به زيارت خانه خدا مشرف شويد. يکی از وظايف مهم پاک کردن مال نسبت به حقوق خالق(زکات، زکات فطرة و خمس) و مخلوق(حق ذوالحقوق و حق الناس) برای همه علی الخصوص زائر خانه معبود است.

اسلام عزيز دستور اکيد به کسب حلال و کار مشروع دارد، طلب مال حلال چنان که در آثار اسلامى آمده بر هر مسلمانى فريضه و واجب است، کسب حلال و کار مشروع نوعى عبادت و طاعت بلکه در بين عبادات بهترين و برترين است. همانا کسی که برای کسب مال حلال تلاش مى کند به فرموده حضرت صادق عليه السلام همانند رزمنده در راه خداست.

بايد توجه داشت مال حرام، مالى که از کم فروشى، رشوه، غصب، ربا، دزدى، حيله، تقلّب، ظلم، زور و دروغ، بدست آمده نه عبادتى صحيح و قبول است و نه کار خيرى مورد پذيرش خداوند متعال است. بنابراين برای زيارت بيت الهی که قسمتى از مال انسان بايد خرج شود، بيشتر دقّت گردد زيرا ورود مال حرام به قسمتى از برنامه هاى حج موجب بطلان حج و سبب محروم شدن از رحمت حق و لعنت خدا و ملائکه بر حاجى است.

در وطن خود تلاش کنيد تمام مال خود را اگر مخلوط به حرام است با راهنمايى عالمى ربّانى پاک کنيد و به حلال کردن قسمتى از مال براى خرج سفر بسنده نکنيد که اين عمل پسنديده نيست. و اگر تمام مال حرام باشد، بايد به صاحبانش برگردد و قبل از سفر حج به اقوام فقير رسيدگی کنيد.

قبل از سفر وجبات مالی خمس، زکات و زکات فطرة را که واجب الهى و دستور قرآنى است پرداخت کنيد.

حج و عمره با مال حرام مقبول نيست؛ لَا يَقْبَلُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ حَجّاً وَ لَا عُمْرَةً مِنْ مَالٍ حَرَامٍ

امام باقر عليه السلام فرمود: هر کس از چهار طريق مال و ثروت به دست آورد، چهار عمل از او پذيرفته نخواهد شد: آن که از طريق غش در معامله، ربا، خيانت و سرقت کسب مال کند، زکات، صدقه، حج و عمره او در پيشگاه خداوند قبول نمى شود. و نيز فرمود: خداوند حج و عمره اى که با مال حرام انجام شده نمى پذيرد. متن روايت:

«حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ مَاجِيلَوَيْهِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي أَيُّوبَ الْخَزَّازِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ وَ مِنْهَالٍ الْقَصَّابِ جَمِيعاً عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ ع قَالَ : مَنْ‏ أَصَابَ‏ مَالًا مِنْ‏ أَرْبَعٍ‏ لَمْ يُقْبَلْ مِنْهُ فِي أَرْبَعٍ مَنْ أَصَابَ مَالًا مِنْ غُلُولٍ أَوْ رِبًا أَوْ خِيَانَةٍ أَوْ سَرِقَةٍ لَمْ يُقْبَلْ مِنْهُ فِي زَكَاةٍ وَ لَا فِي صَدَقَةٍ وَ لَا فِي حَجٍّ وَ لَا فِي عُمْرَةٍ . وَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع لَا يَقْبَلُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ حَجّاً وَ لَا عُمْرَةً مِنْ مَالٍ حَرَامٍ» الأمالي( للصدوق) ؛ النص ؛ ص442 .

اخلاق نيکو در سفر روحانی عرفانی حجّ

آماده سازی روح و جسم برای اين سفرمعنوی امری ضروری است. روايت بسيار مهمى در رابطه با اخلاق در سفر حجّ از حضرت امام صادق عليه السلام  به نقل از پدر بزگوارشان در معتبرترين کتاب حديثی يعنی کافی شريف نقل شده که مى فرمايد: اعتنا نمى شود به کسى که قصد خانه حق کرده در حالى که در او سه خصلت نيست:

1- ورعى که او را از معاصى و گناهان بازدارد؛ در طول سفر گناه نکند.

2- حلمى که او را بر غضبش چيره سازد؛ صبوری کند و کم حوصله نباشد.

3- و رفتار خوش با کسانى که همسفر او هسنند؛ سالمندان و کسانی که نياز به کمک دارند را ياری نمايد.

«عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ عَنْ صَفْوَانَ الْجَمَّالِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ : كَانَ أَبِي يَقُولُ‏ مَا يُعْبَأُ مَنْ يَؤُمُّ هَذَا الْبَيْتَ‏ إِذَا لَمْ يَكُنْ فِيهِ ثَلَاثُ خِصَالٍ خُلُقٌ يُخَالِقُ بِهِ مَنْ صَحِبَهُ أَوْ حِلْمٌ يَمْلِكُ بِهِ مِنْ غَضَبِهِ أَوْ وَرَعٌ يَحْجُزُهُ عَنْ مَحَارِمِ اللَّه‏» (الكافي (ط - الإسلامية) ؛ ج‏4 ؛ ص285).

کمک کردن به همسفری ها و رعايت افراد ناتوان و ضعيف.

خدا حافظی و طلب حلاليت

خدا حافظی و حلاليت طلبيدن از آشنايان و دوستان و همسايگان.

به فرزندنتان بيآموزيد که روزی برای هميشه از هم جدا خواهيم شد لذا آنها را تذکر دهيد و متوجه خدا نماييد. و اين که نسبت به همديگر مهربان باشند، علی الخصوص اگر مشکل در رفتار و کردار آنها باشد.

وصيت، استغفار، وسايل شخصی و...

برخی از مواردی که در اين سفر رعايت آن نيکوست:

-        وصيت کردن، علی الخصوص در مواردی که وقت جبران آن ميسر نيست.

-        استغفار و توبه نسبت به گناهانی که حقوق مردم نباشد.

-        رعايت آداب سفر، علی الخصوص نظم و رعايت حقوق ديگران در مورد حضور به وقت در زمان های مقرر.

-        همراه داشتن وسايل شخصی و ضروری:

قيچی کوچک، ناخن گير، دمپايی، کيسه کفش، قرآن، کتاب دعا(کوچک)، انگشتر( برای شمارش شوط های طواف و سعی)، مسواک و خميردندان، داروها مورد نياز (همراه و در دسترس باشد).

توجه: لباس احرام (نبايد در کنار اشياء معطّر قرار گيرد).

استطاعت و نيابت، چه کسانی می توانند برای حج و عمره نايب ديگران شوند.

احکامی که لازم است مطالعه شود

هر چند روحانی محترم کاروان ها نسبت به امر آموزش زائران گرامی برنامه منظم و دقيق دارند ولی لازم است زائر قبل از سفر حج يا عمره بر اساس فتوای مرجع تقليد خود احکام زير را مطالعه نموده و با آگاهی بيشتر به اين سفر معنوی ادامه دهد:

- احکام تقليد

- احکام نيّت

- احکام تيمم

- احکام غسل

- احکام سجده

- احکام نماز گذار و مواضع تخيير

- احکام لقطه حَرم

- احکام بانوان (استحاضه و حيض)

- احکام عمره مفرده

- احکام عمره و حجّ تمتّع(برای حج)

نکته های بهداشتی سفر

بيماران خاص لازم است دارو به مقدار کافی برداشته و مدير محترم کاروان را از بيماری خود آگاه نمايد. دارو اسباب طبيعی است و بايد استفاده کرد گر چه در آن مکان مقدس باشد.

رعايت کامل بهداشت فردی و گروهی و رعايت کم خوری(قبل و هنگام سفر).

کوتاه نکردن ناخن و موها حداقل يک هفته قبل از سفر برای انجام تقصير.

انجام نظافت فردی در ايران (ازاله موهای زائد بدن) برای جلوگيری از عرق سوز شدن.

داشتن چند کيسه فريزر جهت زباله و غيره و آبنبات.

همراه داشتن چند عدد ماسک جهت موارد ضروری و آلودگی هوا در بعضی اوقات.

زائرينی كه توفيق تشرف به مكه معظمه و مدينه منوره را پيدا مي نمايند بايد به اين نكته توجه داشته باشند كه در مدت سفر آنان در كشور حجاز به علت گرماي شديد تعريق بيش از حد معمول است و لذا مقادير زيادي از آب بدن از اين طريق دفع مي شود. از سوي ديگر چون زائرين عزيز به مصرف آب بيشتر عادت ندارند لذا حجم مايعات بدن شديداً كاهش مي يابد. نبودن آبخوري هاي عمومي در مسيرهاي حركت زائرين در مكه مكرمه و مدينه منوره خود مزيد بر علت است.

مجموعه آنچه بطور خلاصه بيان شد نشان دهنده اهميت مصرف آب در همه حالات بخصوص در مدت اقامت در كشور حجاز است. از بدو ورود به فرودگاه جده و وجود هواي شرجي، تعريق شديد شروع مي شود و لزوم مصرف آب بيشتر را ايجاب می كند.

توصيه می گردد علاوه بر سهميه ميوه مقداری خريداری ومصرف گردد(علی الخصوص اگر ميل به غذا کم باشد) و کسانی که منع پزشکی ندارند قبل و بعد از غذا صرف مقداری نمک استفاده گردد.

در طول سفر سعی شود يک بطری کوچک آب همراه باشد.

همراه نداشتن وسائلی که موجب دلهره و حواس پرتی می شود مثل: پول زياد و جواهرات.

استفاده هتل های مدينه و مکه از توالت فرنگی بخاطر بهداشت (مناسب سلامتی و جلوگيری از سوسک، لذا تمرين بايد کرد).

مطالب لازم الذکر

قبر بی بی فاطمه زهرا ÷ در حجره طاهره کنار روضه مطهره قبر پيامبر اکرم| قرار دارد.

تبرک به قبور مطهر

قبل از اعمال سعی شود هنگام دخول مسجد النبی و ساير مساجد نماز تحيّت خوانده شود.

-از دست کشيدن بر ديوارهای بقيع و قبر پيامبر|، بوسيدن، دخيل بستن، عريضه نويسی، برداشتن خاک، سنگ، گندم و... در بقيع و مکان های مقدس ديگر خودداری شود.

-از بستن پارچه، نخ و زدن قفل به پنجره های بقيع و ساير جاها خوداری گردد.

-از توزيع مواد خوراکی نظير شکلات به نيت نذر و مشکل گشا در مسجدالحرام و مسجدالنبی بين مردم با جديّت خوداری کنيد، کسی که نذر يا جشنی بر عهده اش است فقط در هتل بين زائران همسفر توزيع کند.

-در بقيع و بقيه مکان ها از نوحه سرايی، سينه زنی، گريه با صدای بلند خودداری شود.

-نماز زيارات ائمه بقيع^ در مسجدالنبی| خوانده شود که فضيلت زياد برای آن نقل شده است.

توجه:

دوربين ها و مأمورين امر به معروف سخت مراقب اند، مواظب رفتار و گفتار خود باشيد، شما نماينده مردم بزرگ و فهيم ايران اسلامی هستيد.

توصيه هنگام برگزاری نماز جماعت، ادب و احترام آن

شرکت در نماز جماعت و محروم نشدن از فيض حضور در آن جماعت با شکوه مسجدالحرام و مسجدالنبی|.

هنگام نماز علی الخصوص هنگام نماز عصر و عشاء در محيط بازار نباشيد، چون توسط دوربين ها کنترل شده و انگشت نماست.

به لحاظ اهميت و نقش اساسى تقيه مداراتى، به دو روايت اشاره مى‌شود:

روايت اوّل

امام صادق (ع) فرمود: هركس با اهل سنت، در صف اوّل آنها نماز بگزارد، مانند كسى است كه پشت سر رسول اللّٰه (ص) در صف اوّل نماز گزارده است ؛ «وَ رَوَى عَنْهُ حَمَّادُ بْنُ عُثْمَانَ أَنَّهُ قَالَ : مَنْ‏ صَلَّى‏ مَعَهُمْ‏ فِي‏ الصَّفِ‏ الْأَوَّلِ‏ كَانَ كَمَنْ صَلَّى خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ ص فِي الصَّفِّ الْأَوَّل» .من لا يحضره الفقيه ؛ ج‏1 ؛ ص382

دلالت اين روايت اهتمام ائمه عليهم السلام بر «تقيۀ مداراتى» و عدم ايجاد تفرقه در ميان امّت اسلام دارد، بنابراين می توان گفت: «نماز با رسول خدا صحيح و داراى فضيلت فراوان است، پس نماز در حال تقيه با اهل سنت صحيح و داراى ثواب زياد است».

روايت دوم:

امام صادق (ع) فرمود: اگر با اهل سنت وارد نماز شوى، گر چه به آنان اقتدا نكنى، همان اندازه فضيلت براى تو نوشته مى‌شود كه پشت سر كسى كه اقتدا به او صحيح است نماز گزارده باشى ؛ «مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شَاذَانَ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ حَفْصِ بْنِ الْبَخْتَرِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ : يُحْسَبُ‏ لَكَ‏ إِذَا دَخَلْتَ‏ مَعَهُمْ‏ وَ إِنْ لَمْ تَقْتَدِ بِهِمْ مِثْلُ مَا يُحْسَبُ لَكَ إِذَا كُنْتَ مَعَ مَنْ تَقْتَدِي بِهِ‏» . الكافي (ط - الإسلامية) ؛ ج‏3 ؛ ص373

اين روايت نيز دلالت بر اين دارد كه تقيه مداراتى در مورد نماز، ترس از ضرر لازم نيست، بلكه ملاك مدارا و مجامله با اهل سنت است. و در طول تاريخ اهل بيت عليهم السلام و پيروان ايشان مانند حضرت يوسف  عليه السلام نسبت به برادران خود گذشت و مدارا نموده اند و اين دستور ائمه عليهم السلام و خواست خداوند قادر است که می فرمايد: «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ‏ اللَّهِ‏ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا...»(آل عمران : 103) .

فتوای مراجع و حضرت امام&

در وقتى كه در «مسجد الحرام» يا «مسجد النبي» نماز جماعت منعقد شد، مؤمنين نبايد از آنجا خارج شوند و بايد از جماعت تخلف نكنند و با ساير مسلمين به جماعت نماز بخوانند. مناسك حج (المحشى للإمام الخميني)، ص: 485

چون فاصله سرويس های بهداشتی زياد است، بهتر است جهت تطهير و تجديد وضوء يک ساعت قبل از اذان و عدم تردد به هنگام وقت نماز برنامه ريزی شود.

چند سوال:

-        در جماعت اهل سنّت بطور عادی رعايت اتصال نمى‌شود؛ مثال در نماز ظهر مکه عده ای در مطاف و بقيه در اطراف زير سايبان قرار دارند و گاه بين صف‌هاى نماز گزاران چندين متر فاصله است، آيا اشكال ندارد و اقتدا به چنين جماعتى مجزى است؟

-        گاهى در نماز آيۀ سجده مى‌خوانند و همه به سجده مى‌روند و شيعه هم همراهى مى‌كند، آيا سجده در نماز اشکال ندارد؟

-        ساختمان طبقۀ دوم مسجدالحرام بطوركامل روى طبقۀ اول نيست بنابراين بين صفوف طبقۀ اول و صفوف طبقۀ دوم فاصله وجود دارد، آيا براى اقتدا كردن اشكال دارد؟

-        در مسجدالنبى نيز بين صفوف بانوان و صفوف آقايان ديوار چوبى وجود دارد، آيا اتصال صف های آقايان صحيح است؟

-        اهل سنّت نماز مغرب را قبل از غروب شرعى مى‌خوانند، آيا جايز است در ايام حج و غير آن به آنها اقتدا كرده و به همان نماز اكتفا كنيم؟

-        و...

جواب مراجع:

-        اكتفاى به آن مشكل است؛ و در صورت اقتدا احوط اين است كه نماز را اعاده كند.

-        احتياطاً اين نماز را اعاده كند.

-        در غير مورد تقيه اشكال دارد.

بايد توجه داشت در روايات، عنوان اقتدا وارد نشده، بلكه تنها، خواندن نماز با‌ آنها مورد تأكيد است، لذا منافاتی با فتوای مراجع عظام ندارد.

پس چه بايد کرد؟

برای چگونگی شرکت مسافر در نماز جماعت به فايل نماز مسافرمراجعه شود.

روش تصحيح قرائت

از چندين روش برای تصحيح قرائت حمد و سوره، اذکار و لبيّک می توان استفاد کرد:

-        خواندن روحانی و هم خوانی ديگران... موثر است ولی کافی نيست.

-        شنيدن و علامت گذاری با قلم فسفری و رفع اشکال...اين هم خالی از اشکال نيست.

-        ارجاع به امام جماعت محل... خود آنها ممکن است اشکال داشته باشند يا...مردم نيز وقت ندارند و کم حوصله اند.

-        ارجاع به افراد با سواد خانواده... اين خُورد کردن افراد نزد فرزندان و کوچکترها ...و همه جا کاربرد ندارد.

-        يکی عمدا غلط بخواند تا بقيه بفهمند و تصحيح کنند... شايد برای عده ای خوب باشد ولی حج را نمی توان اين طور کنترل کرد.

-        ارجاع افراد کاروان به با سواد های کاروان، مثل قاريان قرآن، ولی اين  تالی فاسد دارد... چون افراد فضول در محل زندگی فراد وجود دارند و سعی دارند نقص ديگران را بفهمند.

بهترين روش استماع و تکرار(استفاده از نوارهای 3 تا 5 بار تکرار است).

اوقات ممنوع خواندن نماز به نظر جميع مذاهب

-بعد از نماز صبح تا طلوع خورشيد.

-هنگام طلوع آفتاب.

-هنگام استواء تا زوال آفتاب.

-بعد از عصر تا غروب آفتاب.

-هنگام غروب آفتاب.

توصيه های قرآنی

-آهسته خواندن قرآن، نماز، دعا و مناجات و علی الخصوص صلوات.

-سعی در ختم قرآن در طول سفر.

-برداشتن قرآن با دست راست و زمين قرار ندادن آن.

-در يک دست قرار ندادن قرآن و کفش.

-قرار دادن کفش در محل مناسبی که به همين منظور آماده شده است و خوداری از حمل آن در صف های نماز.

ياد آوری:

- خارج کردن قرآن از حرمين شريفين جايز نيست. 

-آنها  دست چپ را برای استنجاء می دانند، لذا بر داشتن خرما يا خوراکی و قرآن را با دست راست انجام می دهند.

احترام و ادب نسبت به مسجدالحرام و مسجدالنبی|

-رعايت مکان های  زنانه و مردانه علی الخصوص در مسجدالحرام.

-بی صدا کردن(سايلنت) تلفن همراه به حرمت مسجدالحرام و مسجدالنبی|.

-کشيدن سيگار در مسجدالحرام و مسجدالنبیّ | ممنوع است.

نذر و اهدا برای مسجدالحرام و مسجدالنبی|

- خريد قرآن و اهدا آن به مسجدالحرام و مسجدالنبی| اگر مبلغ نذری کم است، در خريد قرآن دقت شود.

- اگر مبلغ نذر و اهدا زياد است هماهنگی با بعثه مقام معظم رهبری جهت صرف هزينه در امور لازم حرمين شريفين صورت گيرد و خود سرانه عمل نشود که اين امر جهت حفظ جايگاه ايران اسلامی و شيعه ضروری است.

-کمک به خادمان مسجدالحرام و مسجدالنبی و نيازمندان با ريال ايرانی.

ياد آوری:

-از روشن کردن شمع و پهن نمودن سفره های نذری در حرم های شريف خودداری شود.

مسائل فقهی مورد اختلاف و قابل توجه با اهل سنت

ااا

سجده بر مُهر

اهل سنت سجده بر لباس، فرش، سجاده و هر چيز ديگر را جايز دانسته ولی سجده بر مهر را جايز نمی دانند و به سختی جلوگيری کرده آن را شرک می پندارند، لذا رعايت موارد زير ضروری است:

-        در مسجدالحرام و مسجدالنبي صلّى اللَّه عليه و آله مُهر گذاشتن جايز نيست.

-        اگر فردی نماز مى‏خواند و ضرورتى نباشد نبايد بر فرش سجده كند بلکه در قسمت سنگ فرش ها بر روی سنگ سجده کند و نماز بخواند.

-        در نمازهای مستحب سجده كردن روى فرش هاى مسجد مانع ندارد.

-        بنابراين لازم نيست حصير يا مانند آن با خود ببرند، ولى اگر موجب وهن نشود و مانند متعارف ساير مسلمين حصير براى جانماز با خود داشته باشند و روى آن نماز بخوانند اشكال ندارد، لكن تأكيد مى‏شود از عملى كه موجب هتك و انگشت نما شدن باشد اجتناب نمايند.

اختلاف در اذان و اقامه

الفاظ مورد اختلاف در اذان: الصلاة خير من النوم در اذان صبح به جای حی علی الفلاح و «أَشْهَدُ أَنَّ عَلِيّاً وَلِيُّ اللَّه» را نمی گويند.

در خرداد 1393 شمسی يکی از قاريان مشهور قرآن را بخاطر اذان به روش شيعه از دانشگاه الازهر اجراج نمودند.

اقامه را مختصر می گويند و بلافاصله همه صف ها را مترتب کرده آماده جماعت می شوند که روش بسيار خوبی است چون از صواب جماعت بهرمند می شوند.

اذان در شب و خواندن نمازها

در شب سه اذان گفته می شود:

1- برای نماز شب(اذان تهجد) می گويند.

2- اذان صبح که می توان بعد از آن نماز صبح را خواند.

3- اذان سوم که در اصل اقامه آنهاست و بلافاصله نماز جماعت بعد از آن شروع می شود.

ياد آوری:

خواندن نماز شب در مدت سفر و توجه به آثار آن در زندگی و اين کنار مرقد مطهر پيامبر از خدا بخواهيم تا آخر عمر توفيق نماز شب از ما سلب نشود.

تلفظ بسم الله

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ ؛ را در نماز يا نمی خوانند يا آهسته می گويند.

چند آيه به جای سوره در نماز

قرائت چند آيه بعد از حمد را کافی و سنت می دانند.

خواندن آيه سجده در نماز 

اهل سنت انجام سجده بعد از شنيدن يا خواندن آيه سجده  در نماز  را واجب و آن را بدون اشکال می دانند، آيات سجده از نظر آنها چهارده يا پانزده مورد است که طبق معمول در صبح جمعه آيات سجده دار می خوانند. چه بايد کرد؟

سوال از مراجع:

گاهى اوقات امام جماعت اهل سنت در نماز، سوره سجده را مى‏خواند و نمازگزاران در اثناى قرائت به سجده مى‏روند و برمى‏خيزند، أولا: تكليف چيست؟ ثانيا: اگر كسى عمدا يا جهلا يا سهوا سجده را ترك كرد، نمازش چه حكمى دارد؟ و اگر ندانسته به ركوع رفت و سپس به سجده و دوباره به قيام برگشت تكليف چيست؟ مناسك حج (المحشى للإمام الخميني)، ص: 529

جواب مراجع:

در سجده با آنها تبعيّت كند و در جميع فروض مسأله نماز را اعاده كند بنابر احتياط.

تکتف

از نظر اماميه مبطل نماز است، ولی آنها اختلاف دارند.

آمين گفتن بعد از قرائت حمد امام جماعت

اماميه آن را مبطل نماز می داند.

توجه:

-بعد از رکوع عجله برای رفتن به سجده نکنيد بايد قدری صبر کنيد.

-در سلام دادن نماز نبايد دست ها را بلند کرد.

-نبايد از مقابل نماز گذاران عبور کرد. بعضی آنها حرام می دانند و سنت می دانند از عبور ديگران جلو گيری کنند.

- صف های جماعت بايد منظم باشد، هماهنگی کامل با نمازگزاران در صفوف جماعت رعايت شود.

نجاست استفراغ

-استفراغ از نظر آنها نجس است.

رو و پشت به قبله هنگام تخلی

-رو به قبله و پشت به قبله نبودن هنگام تخلی در ساختمان را شرط نمی دانند، لذا در هتل ها دقت شود چون ممکن است سرويس توالت آنها رو به قبله نصب شده باشد.

خوابيدن در مسجد

خوابيدن در مسجد را مباح می دانند ولی اماميه مکروه.

زيارت قبور برای زنان

-بعضی آنها؛ زيارت قبور برای زنان جايز نيست.

تعداد تکبير نماز ميت

-تعداد تکبير نماز ميت نزد اماميه پنج و نزد آنها چهار تکبير است(به طور معمول در مسجدالحرام و مسجدالنّبی بعد از نمازهای واجب نماز ميّت می خوانند، که لازم است به احترام جماعت همراهی کرد).

-مسّ ميت را موجب غسل نمی دانند.

حرمت مس عورتين و ابطال وضوء

-بعضی آنها مس عورتين را ناقض وضوء و حرام می دانند.

عدم نقض وضوء با خواب

-بعضی آنها خواب را ناقض وضوء نمی دانند.

بوسيدن ارکان کعبه

-استلام و بوسيدن رکن شامی و عراقی را جايز نمی دانند، استلام رکن يمانی و بوسيدن حجرالاسود را جايز می دانند.

اضطباع

-اضطباع: يعنی رداء را از زير بغل راست بر شانه چپ انداختن و در نتيجه برهنه کردن شانه راست و پوشاندن شانه چپ است، اهل سنت آن را برای مردان و پسران سنت می دانند.

قطع تلبيه در عمره:

اماميه معتقد است هنگامی که خانه های مکه مشاهده شود بايد لبيک گفتن را ترک کرد(در حج تا ظهر روز عرفه).

اما اهل سنت وقتی به مسجدالحرام رسيد و شروع به طواف کرد بايد ترک کند(در حج تا انجام رمی جمره عقبه در روز عيد).

انکار طواف نساء

-طواف نساء را منکر هستند و حليّت نساء را با طواف زيارت می دانند.

اقل حيض يک روز و کمتر

-اقل حيض را يک روز و کمتر از آن می دانند و آنها به استحاضه معتقد نيستند.

نکاتی پيرامون خانم ها

توصيه به خانم ها اين که به موراد زير توجه کنند.

اضطراب و استرس عامل لکه بينی خانم ها

اضطراب و استرس عامل لکه بينی خانم ها می باشد، لازم است توکّل بر خدا و راضی به تقدير الهی بود(بايد ديد شما را چگونه مهمان کرده اند).

قرص و دارو و آمپول و... برای تغيير حالت خون بينی خانم ها جايز نيست، بلکه بايد تکليف عادی و طبيعی را انجام داد.

تقويت جسمی(خوردن جگر، پسته خام، عدس، اسفناج و آنچه سبب افزايش آهن خون می شود) و استراحت لازم، در هنگام سفر ميوه زياد استفاده شود و کمتر رفتن بازار و خريد...

خواندن دعای الدم قبل از احرام علی الخصوص نزد باب جبرائيل×.

نذر احرام خانم ها از ايران و تذکر لازم

نذر احرام از ايران برای خانم ها گرچه راحتتر از آقايان است ولی مشکلات و دقت های زيادی دارد که لازم بدون اطلاع کامل کسی محرم نشود.

س- آيا زنهاى حائض... می توانند در مدينه با نذر محرم شوند؟

ج- چون احرام قبل از ميقات با نذر صحيح است، زنهاى حائض كه عذر شرعى از دخول مسجد دارند، مى‏توانند در مدينه با نذر براى عمره محرم شوند. و در اين صورت لازم نيست به مسجد شجره بروند، ولى نذر زن بايد با اذن شوهر باشد.

آية اللَّه (بهجت)، آيات عظام (خوئى)، (سيستانى)، (مكارم): اگر نذر زن مزاحم حق شوهر نباشد اجازه لازم نيست.

آية اللَّه (خامنه‏اى): اگر شوهر حضور دارد بايد بنا بر احتياط نذر زن با اجازه او باشد.

مناسك حج (المحشى للإمام الخميني)، ص: 124

در محل هتل(معمولا در حج) برای آموزش خانم ها مربی می آيد.

در ميقات سه مأمور برای محرم کردن حاضرند لذا مشکلی نيست.

نکته های تجاری سفر

در شرايط عادی چنانچه زائران قصد خريد سوقات معمولی دارند نيازی به تبديل پول نيست، در شرايط خاص با مدير راهنما مشورت کنيد.

خريد سوغات از مؤنه سفر و جز مستحبات است، ولی بايد دقت کرد که سوغات چگونه بايد باشد، چرا در سابق يک تکيه پارچه از يک امام زاده می آوردند و بوسيله آن بيمار شفا پيدا می کرد امّا الآن اين همه اجناس خريده می شود ولی رنگ و بوی معنوی ندارد؟

بهترين سوغات دعای خير و عمل نيابتی از معنويات و خرمای مدينه از ماديات است.

قيمت هر ريال سعودی350/8 ريال(مرداد 1393)

جدول دهگانه برای انجام حجّ

اهميّت سفر از نظر قرآن وروايات و... به فايل مراجعه شود.

-نکات ضروری شامل: تقليد و...

-احرام، شرائط، مسائل و اسرار آن.

-طواف، واجبات، مستحبات و اسرار و فلسفه آن.

-نماز طواف، حکم شرعی و نحوه انجام آن.

-سعی بين صفا و مروة، احکام، مسائل و اسرار آن.

-تقصير و حلق، احکام، مسائل و اسرار آن.

-وقوف در عرفات، مشعر، منی، احکام، مسائل مورد ابتلاء و اسرار آن.     

-اعمال منی(رمی، قربانی و تقصير يا حلق)، ترتيب و احکام آنها.

-بازگشت به مکه و انجام اعمال مکه(طواف و نماز، سعی، طواف نساء...).

-تذکرات ضروری قبل از سفر(خوراک کم ...).

اعمال حج عبارت است از:

نيّت- احرام، وقوف عرفات و مشعر، رمى جمرة عقبى، ذبح، حلق، طواف حج، نماز طواف، سعى صفا و مروه، بيتوته در منى، شب يازدهم و دوازدهم رمى جمرات ثلاث روز يازدهم و دوازدهم، طواف نساء و نماز طواف.

«و وقوف عرفات» از اول ظهر عرفه تا غروب شرعى است.

 «و وقوف مشعر» از اول طلوع فجر روز عيد تا طلوع آفتاب است.

 «و رمى جمره عقبى» در روز عيد است «و ذبح» كشتن شتر و يا گاو و يا گوسفند در روز عيد است.             

 «و حلق» سر تراشيدن يا شارب زدن يا ناخن گرفتن روز عيد است و احوط تراشيدن سر است.

طواف و نماز طواف در يكى از اين سه روز است. «و بيتوته» در منى از اول شب تا بعد از نصف شب يازدهم و دوازدهم است و در بعض موارد شب سيزدهم نيز بايد ضميمه شود. «و رمى جمرات» اولى و وسطى و عقبى بترتيب روز يازدهم و دوازدهم و در بعض موارد سيزدهم است كه هر جمره را هفت ريگ بترتيب بزنند.

حج سه نوع است:

حج قرآن كه با عمره مقرون است

حج افراد كه بدون عمره است

 حج تمتع كه بر اغلب كسانى كه از بلاد دور به مكه می آيند.       

نکات برای زائرين مدينه دوّم

همراه داشتن وسايل شخصی احرام و قرار ندادن در ساک های بزرگ( در حجّ برای کسانی که مدينه دومّ اند؛ چون ساک ها و وسائل را به مکه می فرستند).

برای زائرين مدينه دوّم به توصيه های مکه و مدينه مراجعه شود.

 

تحقيقات و مطالعات اسلام ومعارف الهی

http://www.islam-ds.ir

Email: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید